Lập bàn thờ lần đầu khi ra ở riêng: bắt đầu từ đâu
Ra ở riêng — mua được căn hộ đầu tiên, hoặc dọn về nhà mới sau khi cưới — và tới lúc sắp đồ thì hiện ra một câu hỏi mà trước đó chưa bao giờ phải tự trả lời: nhà mình có lập bàn thờ không, và lập thế nào.
Ở nhà bố mẹ thì mọi thứ đã có sẵn và do người lớn lo. Giờ thì đến lượt mình, và phần lớn người trẻ không biết bắt đầu từ đâu.
Trước hết: hỏi trong nhà, đừng tra trên mạng
Nếp thờ cúng khác nhau giữa các dòng họ, các vùng, và giữa các gia đình theo tín ngưỡng khác nhau. Một bài viết chung không thể nói đúng cho nhà bạn.
Nên việc đầu tiên là hỏi bố mẹ hoặc người lớn tuổi trong nhà: nhà mình thờ những ai, con ra riêng thì thờ thế nào, có nếp gì cần theo không. Câu hỏi này thường làm người lớn rất vui, vì nó cho thấy bạn quan tâm tới nếp nhà.
Và nó cũng gỡ được một băn khoăn rất phổ biến: con trai út hay con gái đã lấy chồng thì thờ ra sao, nhà đã có anh cả thờ rồi thì mình có lập không. Mỗi nhà một cách trả lời, và câu trả lời của nhà bạn mới là câu đúng.
Nếu hai bên nội ngoại có nếp khác nhau, đây cũng là lúc bàn cho rõ — dễ hơn nhiều so với bàn sau khi đã bày biện xong.
Không lập cũng là một lựa chọn
Nói rõ điều này vì nhiều người trẻ áy náy mà không dám nói ra.
Có người chưa lập vì nhà thuê chật, vì chưa ổn định, vì chưa biết làm. Có người không theo nếp này. Cả hai đều không phải chuyện phải biện minh với ai.
Với nhà chưa lập, phần lớn gia đình vẫn giữ mối liên hệ theo cách khác: về nhà bố mẹ vào ngày giỗ, gửi phần đóng góp, hoặc thắp một nén ở chùa. Đây là cách rất nhiều người ở xa và người ở trọ đang làm, và không ai xem đó là thiếu sót.
Nếu lập: chỗ đặt và cỡ
Với căn hộ và nhà nhỏ, đây là phần vướng nhất. Mấy điểm thực tế đáng cân, bên cạnh phần nếp nhà.
Chỗ yên và ít người qua lại. Tránh chỗ ngay lối đi chính, tránh chỗ đối diện nhà vệ sinh, và tránh chỗ ngay trên đầu giường nếu phải đặt trong phòng ngủ.
Cao hơn tầm ngồi. Đây là điểm chung của gần như mọi cách bố trí, và nó cũng tiện cho phần thực tế: xa tầm tay trẻ nhỏ.
Không đặt ngay dưới máy lạnh, quạt trần, hoặc chỗ gió lùa. Tàn hương bay và nến khó cháy ổn định.
Tường bắt được chắc. Nếu dùng kệ treo, phải bắt vào chỗ chịu lực — đây là kệ mang bát hương và đồ sứ, nên không được làm tạm.
Về cỡ, với căn hộ thì một kệ nhỏ gọn là đủ và rất nhiều nhà trẻ dùng cách đó. Mua cỡ lớn cho trang trọng rồi không có chỗ kê là lỗi hay gặp — đo trước rồi mới đi mua.
Cần những gì để bắt đầu
Ít hơn nhiều so với những gì cửa hàng gợi ý.
Phần lớn nhà bắt đầu với: một bát hương, một đôi chân đèn hoặc đèn điện nhỏ, một lọ hoa, một đĩa đựng quả, và một chỗ đặt vững. Bao nhiêu và thêm gì thì tuỳ nếp nhà và tuỳ điều kiện.
Điều nên tránh là mua trọn bộ lớn ngay từ đầu vì nghe nói phải đủ. Thêm dần theo thời gian là cách nhiều gia đình vẫn làm, và nó cũng hợp với việc bạn còn đang tìm chỗ đặt phù hợp trong nhà mới.
Với ảnh thờ, hỏi người lớn xem nhà mình có nếp gì về việc này — đây là chỗ khác nhau nhiều và không nên tự quyết.
Mấy câu bán hàng nên tỉnh táo
Người mới lập là nhóm khách dễ bị dẫn dắt nhất, vì chưa có gì để đối chiếu.
"Phải đủ bộ mới linh." Bộ đầy đủ là sản phẩm thương mại, không phải điều kiện. Rất nhiều gia đình lâu đời chỉ có vài món đơn giản.
"Kích thước này bắt buộc." Hỏi lại dựa vào đâu. Các nguồn không thống nhất, và mỗi nơi lại đưa ra con số khác.
"Không làm lễ thì không dùng được." Nếp làm lễ khi lập bàn thờ thì có, và mỗi nhà một cách. Nhưng nếu nó đi kèm một gói dịch vụ đắt và một lời hù doạ thì đó là chỗ nên dừng và hỏi lại người trong nhà.
Gợi ý mua thêm liên tục sau khi đã mua. Người bán tử tế bán một lần rồi thôi; người xem bạn là khách mới sẽ có lý do để bạn quay lại mỗi tháng.
Giữ đều: phần khó hơn phần lập
Lập thì làm một lần, còn giữ thì là việc của nhiều năm — và đây mới là chỗ nhiều nhà trẻ đuối.
Đặt nhịp vừa sức ngay từ đầu, và vừa sức nghĩa là bạn giữ được kể cả tuần bận nhất. Nhiều nhà chọn thắp vào ngày rằm và mùng một, lau dọn mỗi tháng một lần, và làm kỹ vào dịp cuối năm. Nhịp đó đơn giản và bền.
Thống nhất trong nhà ai là người lo chính, và người kia biết làm thay khi cần. Rất nhiều trường hợp việc dồn hết cho một người rồi thành ra gánh nặng, mà người đó lại ngại nói.
Và ghi lại: nhà mình thờ những ai, ngày giỗ nào, nếp làm thế nào. Một tờ giấy cất cùng giấy tờ nhà — vài chục năm sau, chính con cháu bạn sẽ đi tìm đúng tờ đó.
Phần an toàn ngay từ ngày đầu
Khu thờ mới lập là lúc dễ làm đúng nhất, vì chưa có thói quen nào để phải sửa.
Mặt đặt phải không cháy và phải vững — đừng dùng kệ ọp ẹp hoặc kệ chỉ dán keo. Chừa khoảng cách rõ ràng giữa chỗ cắm hương với rèm, với tranh giấy, với vật dễ cháy. Nếu dùng đèn điện, kiểm dây và ổ cắm, và chọn loại không nóng bề mặt.
Và đặt sẵn một nguyên tắc cho cả nhà: không rời nhà khi còn lửa, không thắp lúc đang vội. Với nhà có trẻ nhỏ, để bật lửa và diêm ở chỗ trẻ không với tới — đây là việc nhỏ mà ngăn được nhóm tai nạn nghiêm trọng nhất.
Dịp lễ đầu tiên ở nhà mới
Sau khi lập, dịp lễ đầu tiên thường làm người trẻ lúng túng nhất vì chưa biết làm tới đâu là vừa.
Cách nhiều nhà dùng: hỏi bố mẹ xem nhà mình thường làm gì vào dịp đó, rồi làm phiên bản gọn hơn hợp với sức mình. Không cần bày như nhà bố mẹ — quy mô khác nhau là chuyện bình thường giữa một gia đình nhỏ mới lập và một nhà đã mấy chục năm.
Nếu được, gọi về hỏi trước vài hôm chứ đừng hỏi đúng hôm đó. Người lớn thường vui khi được hỏi, và bạn cũng có thời gian chuẩn bị thay vì chạy đi mua vội.
Ba điều gọn lại
Một, hỏi người lớn trong nhà trước khi tra bất cứ đâu. Nếp nhà bạn mới là câu trả lời đúng cho nhà bạn.
Hai, bắt đầu ít rồi thêm dần. "Phải đủ bộ mới linh" là câu bán hàng, không phải điều kiện.
Ba, đặt nhịp vừa sức ngay từ đầu — nhịp giữ được vào tuần bận nhất mới là nhịp bền.