Đồ thờ hỏng: thay thế nào và xử món cũ ra sao

Đồ thờ dùng lâu thì cũng tới lúc hỏng: chân đèn lung lay, bát hương nứt, khay gỗ mối ăn, lư đồng thủng đáy. Lúc đó có hai câu hỏi: thay thế nào, và món cũ xử ra sao.

Câu thứ hai mới là câu làm người ta lúng túng, vì đây không phải đồ dùng bình thường mà bỏ vào thùng rác cho xong.

Phân biệt cũ và hỏng

• Xỉn màu, lên nước, bạc lớp mạ là tuổi tác — nhiều nhà còn quý cái vẻ ấy.
• Nứt, vỡ, lung lay, thủng, mối ăn mới là hỏng thật.
• Không thay vì thấy cũ, thay vì nó không còn dùng an toàn được.
• Chân đèn nghiêng, đế lỏng là chuyện an toàn cháy, thay sớm.
• Người bán khuyên thay cả bộ vì "cũ quá" thì hỏi cụ thể hỏng chỗ nào.

Hỏi người lớn trong nhà trước

1. Mỗi nhà một nếp, và nếp ấy do người lớn giữ.
2. Hỏi trước khi mua món thay, không phải sau khi đã mua.
3. Nhà nhiều thế hệ thì bàn chung để không ai thấy bị qua mặt.
4. Có món là kỷ vật của người đã mất — hỏi cho biết trước khi động vào.
5. Ghi lại nếp nhà mình để đời sau còn biết.

Chọn món thay

• Đo chỗ đặt trước: chiều ngang, chiều sâu, chiều cao còn lại.
• Mang ảnh món cũ đi mua, kèm số đo.
• Giữ cùng tông với bộ đang có nếu chỉ thay một món.
• Hỏi chất liệu và cách lau ngay lúc mua.
• Thay dần từng món cũng được, không nhất thiết thay cả bộ.

Xử món cũ: mấy cách người ta hay làm

1. Hỏi nơi thờ tự trong vùng — nhiều nơi có cách tiếp nhận hoặc chỉ dẫn.
2. Hỏi người bán đồ thờ, họ gặp chuyện này thường xuyên và biết nếp địa phương.
3. Giữ lại làm kỷ vật nếu món gắn với người trong nhà.
4. Không vứt chung với rác sinh hoạt — đây là điều gần như nhà nào cũng tránh.
5. Làm theo nếp nhà mình, và hỏi cho rõ thay vì tự nghĩ ra cách.

Nếu hoá hoặc đốt

• Đốt ngoài trời, nơi trống, xa vật dễ cháy.
• Không đốt trong nhà, trong hành lang, trên ban công.
• Chung cư gần như luôn cấm đốt — đọc nội quy toà nhà.
• Có nước hoặc bình chữa cháy bên cạnh, ở lại tới khi tàn hẳn.
• Đồ có kim loại, sơn, nhựa thì đừng đốt — khói độc và không cháy hết.

Món bằng gốm sứ và bằng đá

1. Không đốt được, nên cách xử khác hẳn đồ gỗ đồ giấy.
2. Hỏi nơi thờ tự hoặc người bán về cách quen dùng ở địa phương.
3. Vỡ rồi thì gói kỹ trước khi mang đi, tránh đứt tay.
4. Không để mảnh vỡ nơi trẻ nhỏ đi lại.
5. Đây là phần thực tế, còn phần nghi thức thì theo nếp nhà.

Đồ đồng và kim loại

• Nhiều món chỉ cần đánh lại là dùng tiếp được, đừng vội thay.
• Thủng đáy, gãy chân thì có thợ hàn nhận sửa.
• Hỏi giá sửa rồi so với giá mua mới trước khi quyết.
• Món cũ đẹp thì sửa đáng hơn mua mới — đồ đồng vốn bền.
• Thợ nhận sửa thì hỏi họ có nhận lại đồ hỏng không.

Thay xong thì làm gì

1. Lau sạch cả khu vực trước khi đặt món mới vào.
2. Bày lại theo đúng cách cũ — chụp ảnh trước khi tháo là để dùng lúc này.
3. Kiểm độ vững: chân đèn, đế, kệ đỡ.
4. Ghi vào sổ nhà ngày thay và thay món gì.
5. Nói cho người trong nhà biết đã thay những gì.

Đồ gỗ bị mối

• Mối không dừng ở một món — kiểm luôn kệ, tủ và vách gỗ quanh đó.
• Mạt gỗ mịn dưới chân đồ là dấu hiệu sớm nhất.
• Đưa món bị mối ra khỏi nhà trước khi tính chuyện xử.
• Có mối trong nhà thì gọi người xử mối, không chỉ thay món hỏng.
• Món mới mua về để chỗ khô ráo, kê cách tường một chút.

Khi món hỏng vào đúng dịp lễ

1. Chuyện hỏng vặt là chuyện vật lý, không phải điềm gì.
2. Cần dùng gấp thì mượn tạm hoặc mua món đơn giản, thay đúng ý sau.
3. Không mua vội món đắt chỉ vì đang gấp.
4. Ai bảo phải làm lễ tốn tiền vì món hỏng thì hỏi họ căn cứ gì.
5. Dịp lễ xong rồi hãy chọn kỹ.

Mua món thay: mấy câu bán hàng nên chậm lại

• "Bộ này phải đủ mới linh" — hỏi vì sao, và hỏi nhà mình vốn dùng mấy món.
• "Đồ cũ giữ lại là không tốt" — đây là câu dẫn tới việc mua thêm.
• "Phải làm lễ khi thay, bên em nhận làm" — hỏi giá và phạm vi trước.
• Thúc quyết trong hôm nay là dấu hiệu quen thuộc.
• Về hỏi người lớn trong nhà rồi quay lại — người bán tử tế không ngại chờ.

Nhà nhiều thế hệ

1. Người giữ nếp lâu năm nên là người quyết món nào thay, thay lúc nào.
2. Người trẻ lo phần thực tế: đo, mua, lắp, kiểm an toàn.
3. Chia vai như vậy thì ít va chạm hơn là tranh nhau quyết.
4. Đừng tự ý thay khi người lớn đi vắng.
5. Người trong nhà khác tín ngưỡng thì bàn trước, đừng để thành chuyện.

Ở nhà thuê hoặc chung cư

• Chọn món nhỏ, gọn, mang đi được vì bạn còn chuyển nhà.
• Không khoan tường thì dùng kệ đứng hoặc bàn nhỏ.
• Đọc nội quy toà nhà về đốt hương và đốt vàng mã.
• Đèn điện thay nến là lựa chọn hợp lý ở căn hộ.
• Xử món cũ cũng phải theo quy định chung của toà nhà.

Ghi lại cho lần sau

1. Chụp ảnh khu thờ trước khi tháo — dùng để bày lại cho đúng.
2. Ghi ngày thay, món gì, mua ở đâu.
3. Ghi cả cách nhà mình đã xử món cũ, để đời sau làm theo.
4. Giữ hoá đơn như mọi khoản mua khác.
5. Một trang giấy là đủ, không cần làm thành hồ sơ.

Ba việc đứng trước mọi nghi thức

• An toàn cháy: không đốt trong nhà, ở lại tới khi tàn hẳn.
• Nội quy toà nhà và quy định địa phương thì theo.
• Chuyện sức khoẻ thì đi khám.

Ba dòng trên lặp ở nhiều bài trong mục này, và lặp là cố ý.

Việc thay một món đồ thờ có hai nửa: nửa thực tế thì như mọi việc sửa chữa trong nhà — đo, hỏi, chọn, kiểm cho vững. Nửa còn lại là nếp của gia đình bạn, và nếp ấy thì hỏi người trong nhà, không hỏi trên mạng.